चालु-आर्थिकवर्षस्य त्रिषु मासेषु १६ अर्ब २३ कोटिरूप्यकाणां वैदेशिक-निवेश-प्रतिबद्धता

काठमाण्डूः। चालु-आर्थिकवर्षस्य २०८३/८४ अस्य प्रथम-त्रिमासे (श्रावण, भाद्र, आश्विन मासेषु) नेपाले षोडश-अर्बुद (१६ अर्ब) रूप्यकाद् अपि अधिकस्य प्रत्यक्ष-वैदेशिक-निवेश-प्रतिबद्धता (FDI commitment) प्राप्ता अस्ति।

उद्योग-विभागेन सार्वजनिकीकृतानां तथ्याङ्कानाम् अनुसारं चालु-आर्थिकवर्षस्य प्रथम-त्रिमासे ४२२ नूतनोद्योगैः परियोजनाभिः च माध्यमैन १६ अर्ब २३ कोटि १९ लक्ष ५५ सहस्र रूप्यकाणां वैदेशिक-निवेशः स्वीकृतः।

उद्योग-विभागस्य प्रतिवेदन अनुसारं त्रिणां मासानाम् अवधौ आहत्य ४२२ उद्योगानां परियोजनानां च कृते एतस्याः राशेः निवेश-प्रतिबद्धता प्राप्ता अस्ति।

स्वीकृतेषु ४२२ परियोजनासु ४१० उद्योगाः स्वचालित-मार्गेण (Automatic Route) १४ अर्ब ५८ कोटि ६५ लक्ष ५५ सहस्र ७९६ रूप्यकाणां तथा १२ उद्योगाः स्वीकृति-मार्गेण (Approval Route) १ अर्ब ६४ कोटि ५४ लक्ष रूप्यकाणां निवेशम् आनेतुं संस्कृताः सन्ति।

विगत-त्रिमासाभ्यन्तरे वैदेशिक-निवेशेषु अधिकांशः स्वचालित-मार्गाद् आगतः। विभागस्य अनुसारं स्वीकृतेषु ४२२ परियोजनासु ४१० परियोजनाः स्वचालित-मार्गेण पञ्जीकृताः अभवन्। सर्वकारेण वैदेशिक-निवेशं सुगमं कर्तुम् आनीतायां स्वचालित-मार्ग-प्रणाल्याम् निवेषकाणाम् आकर्षणम् उत्साहजनकं दृश्यते।

मासिक-आधारे दृष्टे सति भाद्रमासाद् आश्विनमासे निवेश-प्रतिबद्धतायां ह्रासः जातः इति दृश्यते। गते भाद्रमासे केवलं १३६ परियोजनानां कृते ६ अर्ब ३५ कोटि १५ लक्ष रूप्यकाणां प्रतिबद्धता प्राप्ता आसीत्।

श्रावणमासे १९२ परियोजनाभिः प्रायः ४ अर्ब ७७ कोटि २८ लक्ष रूप्यकाणां प्रतिबद्धता प्राप्ता आसीत्। श्रावणस्य तुलनायां भाद्रे निवेश-प्रतिबद्धता-राशिः किञ्चिद् वर्धिता आसीत्, किन्तु आश्विने घटिता।

आश्विनमासे आगतायाः निवेश-प्रतिबद्धतायाः ५ सहस्र १२९ जनेभ्यः उद्योगः (रोजगारी) प्राप्स्यते इति प्रस्तावः कृतः अस्ति। आश्विनमासे ९४ परियोजनाभिः ५ अर्ब १० कोटि ७५ लक्ष रूप्यकाणां निवेश-प्रतिबद्धता आगता इति विभागस्य तथ्याङ्केषु उल्लिखितम्।

पूर्व-आर्थिकवर्षस्य २०८२/८३ अस्य तस्याः एव अवधेः तुलनायां चालु-आर्थिकवर्षे वैदेशिक-निवेश-प्रतिबद्धता अतीव घटिता अस्ति। गतवर्षस्य प्रथम-त्रिमासे एव ३५ अर्ब रूप्यकेभ्यः अधिकस्य निवेश-प्रतिबद्धता प्राप्ता आसीत्।

यस्मिन् श्रावणे प्रायः २४ अर्ब, भाद्रे प्रायः ९ अर्ब, आश्विने च ३ अर्ब रूप्यकाणां निवेश-प्रतिबद्धता आसीत्। किन्तु चालु-आर्थिकवर्षस्य श्रावण-भाद्र-आश्विनमासेषु मिलित्वा १६ अर्ब २३ कोटि १९ लक्ष ५५ सहस्र रूप्यकाणां एव प्रतिबद्धता प्राप्ता। अनेन एतस्य वर्षस्य प्रारम्भिकमासेषु वैदेशिक-निवेशकानाम् उत्साहः गतवर्षस्य तुलनायां मन्दः अस्ति इति दृश्यते।

धनराशेः आधारे पर्यटनं प्रति आकर्षणम्, संख्यायाः आधारे सूचना-प्रौद्योगिकी अग्रतः
विभागस्य तथ्याङ्कानुसारं धनराशेः आधारे वैदेशिक-निवेशकानां प्रथमा पसन्दः पर्यटनक्षेत्रं जातम्। प्रथम-त्रिमासे पर्यटनमूलका संबद्धानां १०८ परियोजनानां कृते सर्वाधिकं ६ अर्ब ८ कोटि २८ लक्ष रूप्यकाणां प्रतिबद्धता प्राप्ता।

तथैव, ऊर्जाक्षेत्रे केवलं २ परियोजनाः स्वीकृताः, किन्तु निवेश-प्रतिबद्धता तु ४ अर्ब रूप्यकाणि वर्तते। सेवामूलकक्षेत्रस्य ३३ परियोजनासु ३ अर्ब ५७ कोटि ५४ लक्ष तथा उत्पादनमूलकक्षेत्रस्य २५ परियोजनासु १ अर्ब ६० कोटि ५३ लक्ष रूप्यकाणां निवेश-प्रतिबद्धता आगता।

परियोजना-संख्यायाः आधारे तु वैदेशिक-निवेशकाः सूचना-प्रौद्योगिकी-क्षेत्रे (ICT) अत्यधिकम् आकृष्टाः दृश्यन्ते। स्वीकृतेषु ४२२ मध्यतः २५२ (प्रायः ६० प्रतिशतम्) परियोजनाः सूचना-प्रौद्योगिकीमूलकाः सन्ति। यद्यपि अस्मिन् क्षेत्रे निवेशस्य आकारः लघुः अस्ति। २५२ परियोजनानां कृते आहत्य ९२ कोटि ८३ लक्ष रूप्यकाणां एव प्रतिबद्धता प्राप्ता।

कृषि-वनपैदावार-क्षेत्रे केवलं २ परियोजनाभ्यां ४ कोटि रूप्यकाणां निवेशः आगमिष्यति, तथा खनिज-पूर्वाधार-क्षेत्रयोः प्रथम-त्रिमासे कापि वैदेशिक-निवेश-प्रस्तावना न आगता।

लघूद्योगेषु अधिकः निवेशः
स्वीकृतेषु वैदेशिक-निवेश-परियोजनासु बृहत्तमः भागः लघूद्योगानाम् अस्ति। विभागस्य अनुसारं प्रथम-त्रिमासे स्वीकृतेषु ४२२ परियोजनासु ४१७ लघूद्योगाः सन्ति। मध्यमोद्योगौ २, बृहदुद्योगाश्च ३ एव सन्ति।

वैदेशिकैः नीतं १९ कोटि लाभांशः ९१ कोटि च रायल्टी
चालु-आर्थिकवर्षस्य त्रिणां मासानाम् अवधौ नेपाले व्यापारं कुर्वन्तः वैदेशिक-निवेशकाः लाभांश-रायल्टी-रूपेण महतीं राशिं स्वदेशं प्रत्यवर्तयन्।

तथ्याङ्कानुसारं श्रावणतः आश्विनपर्यन्तं वैदेशिक-निवेशकैः लाभांशरूपेण १९ कोटि ६४ लक्ष १६ सहस्र रूप्यकाणि प्रत्यवर्तितानि।

तथैव रायल्टी-रूपेण नेपाली-रूप्यकाणि ९१ कोटि ६६ लक्ष, अमेरिकी-डालर् ११ लक्ष ९० सहस्र (प्रायः १६ कोटि रूप्यकाणि) तथा भारतीय-रूप्यकाणि २ कोटि ५७ लक्ष (प्रायः ४ कोटि ११ लक्ष रूप्यकाणि) बहिरगच्छन्। सेवा-शुल्क-रूपेण अपि अतिरिक्ता राशिः बहिरगता इति विभागेन ज्ञापितम्।

उद्योग-विभागेन १४४ वैदेशिक-निवेशकेभ्यः, ९९ प्रतिनिधिभ्यः, १५२ तेषाम् आश्रित-परिवारेभ्यः च व्यावसायिक-वीसा (Business Visa) अनुशंसिता।